Hoe ontwerp je een speelplek in een kasteelomgeving die kinderen écht aanspreekt? Door het hen zelf te vragen.
In het Brugse Ommeland liggen meer dan honderd 19e-eeuwse kastelen en abdijen verspreid in het landschap. Om deze historische kastelengordel op een speelse manier tot leven te brengen, krijgt de tuin van het kasteel Tudor een artistieke speelinstallatie.
Mastiek ontwikkelde daarvoor een participatief traject waarin kinderen niet zomaar hun mening geven, maar mee richting geven aan het ontwerp. Hun ideeën en speelwensen vormen de basis voor een concreet advies aan de ontwerpers. Wat ze zoal bedachten en hoe we hun verbeelding stap voor stap hebben geprikkeld, lees je in dit praktijkvoorbeeld.
Eerst dromen, dan ontwerpen
Om hun creatieve ideeën wat te masseren, begonnen we niet bij het ontwerp van een speeltoestel, maar bij hun fantasie. Hoe ziet een kasteel eruit volgens hen? Wie woont er? Wat mag er absoluut niet ontbreken?
Door hun tekeningen naast elkaar te leggen, inspireerden kinderen elkaar. Ideeën van de ene deelnemer brachten nieuwe verhalen op gang bij de andere. Waar de ene een ophaalbrug tekende, koos de andere voor een sloot vol dieren. Voor de ene stond het kasteel vanzelfsprekend in een groene omgeving, voor de andere niet. Elk detail en elk verschil was een aanleiding om verder te vertellen over wat belangrijk is voor hen.
Het Tudorkasteel, binnenkijken door een sleutelgat
Vervolgens maakten we de sprong naar het Tudorkasteel zelf. Anders dan de kastelen uit hun fantasie is het Tudorkasteel een relatief jong gebouw. Welke elementen herkenden ze toch?
Door een sleutelgat speurden ze ook naar details op foto’s van het interieur van het kasteel. En dat prikkelde duidelijk hun ideeën… Ze zagen mysterieuze deuren, verborgen dieren in houtnerven en bijzondere organische vormen. Het kasteel werd bevolkt door een muizenleger, de biefstukman en twee oma's die er samen woonden.
Van details naar speelkansen
De elementen die de kinderen het meest aanspraken, vormden het vertrekpunt voor het tweede deel van de workshops. Daar verschoof de focus van fantaseren naar spelen.
We introduceerden heel wat materialen: hout, fietsbanden, rubber, steen, schors, touwen, staal, zand,... Door te dobbelen combineerden we elementen uit de verbeeldingsronde met materialen. Wat gebeurt er wanneer je een sleutelgat combineert met fietsbanden? Of een deur met een klimnet? Door beelden, materialen en speelfuncties met elkaar te verbinden, ontstonden onverwachte ideeën. Een parcours van deuren, een vaas vol klimbloemen, een sleutelgatnet en een verrijdbare zetel van fietsbanden zijn slechts enkele voorbeelden van de vele voorstellen die op tafel kwamen.
Zo kregen we niet alleen zicht op wat kinderen mooi vinden aan het kasteel, maar ook op hoe zij de plek zouden willen gebruiken.
Van verbeelding naar ontwerp
Alle inzichten werden gebundeld in een werkverslag voor aAD architecten, de partner die het uiteindelijke ontwerp uitwerkt. Daarbij gaat het niet om een letterlijke vertaling van individuele ideeën, maar om de patronen en speelkansen die uit de workshops naar voren kwamen.
Het traject eindigt bovendien niet bij deze eerste input. In een volgende fase leggen we een eerste ontwerp opnieuw voor aan kinderen, deze keer in een vrije tijdscontext. Zo krijgen ook zij de kans om mee te denken en worden zoveel mogelijk kinderen mede-eigenaar van de toekomstige speelinstallatie.
